Wszechstronny ruch jest podstawą sprawności, witalności i pozwala nam je utrzymać długo- ciesząc się życiem. Jest on istotny nie tylko z perspektywy wyczynu sportowego, ale również dla utrzymania zdrowia bez względu na wiek i poziom zaangażowania sportowego.
W oparciu o te założenia Athletic Skills Model stworzył Fundamental 10!. Jest to oparta o dowody naukowe oraz wysoce praktyczna koncepcja, która zawiera dziesięć grup podstawowych umiejętności ruchowych, które są niezbędne dla optymalnego rozwoju motoryki człowieka. Są one istotne w sporcie, codziennym życiu, wychowaniu fizycznym i służbie zdrowia.
1. Balansowanie i upadanie
utrzymywanie równowagi w podporze, w ślizgu, w powietrzu, w rotacjach, w brahiacjach ale również umiejętność kontrolowanego wypadania z tej równowagi.
2. Walka i zapasy
podejmowanie się pojedynków gdzie występują wzorce pchania i ciągnięcia, podnoszenia/przenoszenia, chwytania zarówno obiektów jak i partnera/przeciwnika
3. Przemieszczanie i lokomocja
wszystkie formy przemieszczania- chodzenie, bieganie, czworakowanie, pływanie, jazda na rowerze, rolkach, deskorolce, nartach, snowboardzie itd.
4. Skakanie i lądowanie
wszelkie formy skakania- w dal, wzwyż, zeskoki, przeskoki przez przeszkody, wzorce nurkowania, skakanie na skakance (parkour król)
5. Przewroty, obroty i przetaczanie
Wszelkie formy rotacji względem osi ciała (strzałkowa, pionowa, poprzeczna)- na ziemi, w powietrzu oraz przyrządach (poręcze, kółka itd) (gimnastyka król)
6. Rzucanie, łapanie, uderzanie i celowanie (kończyna górna)
wymienione aktywności z piłkami ale również kozłowanie, uderzenie rakietą, kijem, szermierka- rozwijanie koordynacji ręka-oko
7. Kopanie, strzelanie i celowanie (kończyna dolna)
zarówno piłki, zośki jak i w kopanie w sztukach walki- rozwijanie koordynacji noga-oko
8. Wspinanie i przedzieranie
wchodzenie i przechodzenie przez obiekty/przeszkody/ścianki wykorzystując cztery kończyny, wchodzenie po linie/ drabince.
9. Brahiacje
formy przemieszczania się za pomocą rąk w podwieszeniu (drążki, drabinki, kółka, liny itd)
10. Muzyka w ruchu
Wszelkie formy tańca i aktywności ruchowej do muzyki
Są to wszystkie opcje ruchowe człowieka uporządkowane w system dziesięciu grup podstawowych umiejętności. Mogą być wykonywane i trenowane na wiele różnorodnych sposobów- poprzez sport i gry, pracę fizyczną, codzienne aktywności.
Zdrowy i wszechstronny program treningowy zawiera różnorodne gry i formy ćwiczeń z jak największej liczby podstawowych umiejętności ruchowych. Takie podejście długofalowo prowadzi do lepszych wyników sportowych i efektów uczenia, zmniejsza liczbę kontuzji, wspiera kreatywność i daje więcej przyjemności z ruchu, która skutkuje długotrwałym zaangażowaniem w aktywność fizyczną.
Fundamental 10! pomaga w planowaniu i organizacji długofalowego rozwoju młodych sportowców i tworzeniu zdrowego społeczeństwa. Analiza poszczególnych sportów pokaże nam, które podstawowe umiejętności ruchowe są przez nie realizowane i od razu wiemy o jakie aktywności warto by było uzupełnić tygodniową aktywność ruchową podopiecznego.
Z drugiej strony jeżeli w jakimś sporcie szczególnie ważne są umiejętności z danej grupy to trenując tą grupę umiejętności ruchowych poprzez inne sporty oraz formy- wzmacniamy docelową umiejętność (transfer umiejętności).
Lata temu koncepcja ta była realizowana naturalnie- poprzez wychodzenie na podwórko. Niestety te czasy się skończyły, z tego wynika konieczność lepszej organizacji i planowania środowiska rozwoju zarówno z punktu widzenia programów treningowych, jak i z poziomu projektowania obiektów sportowych i użyteczności publicznej oraz zmiana podejścia systemowego.
Problem braku ruchu tyczy się zarówno dzieci jak i dorosłych, a jak już się ruszamy (nawet dużo)- robimy to w bardzo ograniczony sposób.
“Siłownia pod chmurką”?
Siłownia z maszynami w szkole podstawowej? Może wrzućmy do przedszkola?
Coraz bardziej ograniczone place zabaw, projektowane przez prawników deweloperów?
To co na pierwszy rzut oka wygląda jak rozwój- tak naprawdę jest regresem. Myślę, że nie tędy droga.
Marcin Prymas
TOTEM Training Academy
